Inleiding
In de afgelopen jaren heeft de Nederlandse regering en haar partners in de arbeidsmarkt aanzienlijke inspanningen geleverd om de toegang tot opleidingen, scholing en werk voor kwetsbare werkenden en werkzoekenden te vergemakkelijken. Deze maatregelen zijn onderdeel van bredere doelen om het levenslang leren te stimuleren, de duurzame inzetbaarheid van werknemers te versterken en de arbeidsmarkt in balans te houden in tijden van economische veranderingen.
Deze artikelen zijn gebaseerd op recente en grotendeels betrouwbare bronnen, zoals EU-regelingen, nationale fondsen en opleidingsinstellingen. Het artikel zal de hoofdlijnen van de beschikbare scholings- en trainingprogramma's, de doelgroepen, budgetten en de implementatieperiodes toelichten, met een focus op de periode 2021 t/m 2027.
Scholing en training voor kwetsbare werkenden
Definitie en doel
De term "scholing" omvat zowel cursussen, trainingen als volwaardige opleidingen die gericht zijn op het professionaliseren van werknemers, het omscholen naar kansrijke beroepen of het vergroten van baankansen. Dit is een essentieel onderdeel van het beleid gericht op leven lang leren (LLO) en het versterken van duurzame inzetbaarheid.
Voor kwetsbare werkenden – zoals werknemers met een laag beroepsniveau, ouderen of migranten – is scholing een sleutelmaatregel om de arbeidsmarkttoegang en -duurzaamheid te vergroten. In dit opzicht spelen sectorale fondsen, arbeidsmarktregio’s, O&O-fondsen, en gemeenten een centrale rol in het coördineren en uitvoeren van scholingsactiviteiten.
Subsidieprogramma's
ESF+
Het ESF+ (Europees Sociaal Fonds Plus) is een EU-regeling met een totaalbudget van circa € 414 miljoen over 7 jaar, gericht op het aan het werk helpen en het aan het werk houden van kwetsbare werkenden en werkzoekenden in de 35 arbeidsmarktregio's in Nederland. Deze regeling biedt onder andere subsidies voor opleidingen en LLO.
De looptijd van het ESF+ is 2021 t/m 2027, met een eventuele uitloop tot 2030. Aanvragen worden gedaan door arbeidsmarktregio’s, O&O-fondsen, gemeenten, scholen voor voortgezet onderwijs (VSO) en pro-organisaties. De voorwaarden en budgetten zijn echter nog niet volledig vastgesteld.
MIP (Meerjarig Integraal Investeringprogramma)
Het MIP is een nationaal programma met een doel van € 1 miljard over de jaren 2021 t/m 2025. Het programma wil de duurzame inzetbaarheid van werknemers stimuleren en leven lang leren bevorderen. Doelgroep zijn zowel werkenden als werkgevers, en de regeling kan worden aangesproken door sociale partners, samenwerkingsverbanden en O&O-fondsen.
Deze regeling is van structurele aard, met een looptijd vanaf 2020. Het programma biedt subsidies voor trainingen, cursussen en opleidingen, met een focus op het versterken van de lerend- en ontwikkelbereidheid van werknemers in de huidige arbeidsmarkt.
SLIM (Subsidieregeling Leren en Ontwikkelen in het MKB)
De SLIM-regeling is een stimuleringsmaatregel gericht op het MKB, met een budget van € 48 miljoen structureel en een looptijd tot 1 december 2029. Doelgroep zijn MKB-ondernemingen, grootbedrijven in de landbouw, horeca en recreatiesector. Het programma wil initiatieven van werkgevers ondersteunen die gericht zijn op het stimuleren van leren en ontwikkelen bij werknemers.
De regeling is in werking getreden op 1 januari 2020 en is van betekenis voor bedrijven die investeren in de kwalificaties en scholing van hun medewerkers.
Werktuig PPO
Het Werktuig PPO is een programma dat gericht is op werknemers en zzp’ers in de creatieve sector. Het biedt een tegemoetkoming in de kosten voor professionalisering, met een budget van € 19 miljoen en een looptijd van 2021 t/m 2024. Het programma ondersteunt bijna- en omscholing, maar ook activiteiten zoals leernetwerken en individuele coaching.
Bij dit programma is ook aandacht voor het vergroten van de bewustwording van het belang van professionele ontwikkeling, waarbij ook een campagne is opgezet om werkgevers en werknemers te bereiken.
Opleidingsfondsen
Naast de bovenstaande subsidieprogramma’s spelen ook een aantal sectorale opleidingsfondsen een rol in het uitvoeren van scholingsactiviteiten.
Fonds Collectieve Belangen Kartonnage en Flexibele Verpakkingen (FCB)
De Stichting Fonds Collectieve Belangen Kartonnage- en Flexibele Verpakkingenbedrijf (FCB) is een paritair fonds waarbinnen vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers samenwerken. Het fonds biedt een tegemoetkoming in de kosten voor trainingen, cursussen en opleidingen aan bedrijven die aangesloten zijn bij het fonds of werknemers die vallen onder de CAO in deze sector.
Opleidingsfonds Beveiligingsbranche (SOBB)
Het Opleidingsfonds Beveiligingsbranche (SOBB) houdt toezicht op de kwaliteit van het praktijkonderwijs in de particuliere beveiliging. Het fonds is ook verantwoordelijk voor het ontwikkelen van opleidingen en het uitvoeren van scholingssubsidies voor werknemers in deze sector.
Opleidingsfonds Levensmiddelenindustrie (SOL)
De Stichting Ontwikkelingsfonds Levensmiddelenindustrie (SOL) is het erkende O&O-fonds van de levensmiddelenindustrie. Het ondersteunt bedrijven en branches door regionale samenwerking, kennisuitwisseling en advies. Het fonds draagt bij aan het versterken van de duurzame inzetbaarheid van werknemers in de voedingssector.
Opleidingen en cursussen in de praktijk
Voorbeelden van scholingsaanbiedingen
Taaltrainingen bij ICM
Een concreet voorbeeld van scholing is de taaltraining die wordt aangeboden door ICM onder de titel “Verzorgd Nederlands”. Deze cursus richt zich op het verhogen van de schrijfvaardigheid van deelnemers. Het programma bestaat uit twee bijeenkomsten, waarbij de cursisten werken aan werkwoorden, spelling, zinsbouw, stijl en leestekens.
De cursus is gegeven door ervaren trainers met expertise in het schrijven van teksten. Na afloop ontvangen de deelnemers een ICM-certificaat. De training is beschikbaar in Amsterdam, Arnhem, Breda, Eindhoven, Groningen, Rotterdam, Utrecht en Zwolle, en kan ook volledig online via de Virtual Classroom worden gevolgd.
Taaltrainingen bij NLtraining
NLtraining is een ander voorbeeld van een instelling die zich richt op Nederlandstalig onderwijs. Sinds 2005 is NLtraining één van de grootste taalaanbieders in Nederland. Het bedrijf biedt taalcursussen aan iedereen die beter wil worden in het praten, schrijven en begrijpen van de Nederlandse taal, met het doel dat mensen mee kunnen doen in de Nederlandse samenleving.
NLtraining richt zich vooral op aanvullend onderwijs voor mensen met een laag taalniveau of voor wie de Nederlandse taal als tweede taal leren. Het bedrijf draagt bij aan het integratiebeleid en het versterken van de taalvaardigheden van migranten en anderstaligen.
Scholingssubsidies via sectorale fondsen
Twents Fonds voor Vakmanschap
Het Twents Fonds voor Vakmanschap biedt scholingscheques tot een maximum van € 5.000 aan werknemers, zzp’ers en werkzoekenden in Twente die aan de voorwaarden voldoen. Het fonds is bedoeld om professionele ontwikkeling te stimuleren en de arbeidsmarkttoegang te vergroten in de regio.
Sociaal Fonds Bloemenspeciaalzaken
Het Sociaal Fonds Bloemenspeciaalzaken is een fonds dat door werknemers en werkgevers in bloemenspeciaalzaken wordt ondersteund. Het fonds faciliteert activiteiten die gericht zijn op het optimaliseren van de sociale en arbeidsmarkttoestand in de sector.
Sociaal Fonds Podiumkunsten (SFPK)
Het Sociaal Fonds Podiumkunsten (SFPK) is gericht op de loopbaanambities van werknemers in de podiumsector. Het fonds faciliteert opleidingen, trainingen en andere activiteiten die gericht zijn op het verhogen van de kwalificaties en scholing van werknemers in deze branche.
Toekomst van scholing en training in Nederland
Voorziening werkgelegenheidseffecten energietransitie
De overgang naar een duurzame economie brengt ook veranderingen met zich mee in de arbeidsmarkt. In de fossiele sectoren verliezen mensen hun baan, en is er een behoefte aan herscholing en bij- of omscholing.
De Voorziening werkgelegenheidseffecten energietransitie is een voorziening gericht op van-werk-naar-werk begeleiding en bijscholing van werknemers die in fossiele sectoren werken. Het programma heeft een budget van € 11 miljoen t/m 2024 en totaal € 22 miljoen t/m 2030.
Relevante EU-regelingen
De EU stelt € 36,5 miljoen beschikbaar voor werken en scholen van kwetsbare werkenden in Nederland. Deze regeling is onderdeel van het bredere REACT-EU-programma, dat bedoeld is om economische schade door de coronacrisis te herstellen en arbeidsmarktstabiliteit te bevorderen.
Conclusie
Scholing en training zijn essentieel voor het versterken van leven lang leren, duurzame inzetbaarheid en de arbeidsmarkttoegang voor kwetsbare werkenden en werkzoekenden in Nederland. Door middel van subsidies, sectorale fondsen en maatregelen op regionaal en nationaal niveau, wordt er een bredere aanpak gevoerd om deze doelen te realiseren.
De beschikbare programma’s zoals ESF+, MIP, SLIM, Werktuig PPO en sectorale opleidingsfondsen geven werkenden, werkzoekenden en werkgevers de mogelijkheid om zich te ontwikkelen, kwalificaties op te halen of te verbeteren en zich aan te passen aan de huidige arbeidsmarkt. De regelingen zijn meestal gericht op professionele groei, integratie, arbeidsmarktduurzaamheid en sectoraal beleid.
Het is belangrijk dat zowel werknemers als werkgevers zich bewust zijn van de beschikbare scholings- en trainingmogelijkheden, zodat ze deze effectief kunnen inzetten in hun persoonlijke of bedrijfsontwikkeling.